Ас тұз минералды табиғи зат болып табылады

3 қараша 2014

соль в КазахстанеАс тұз минералды табиғи зат болып табылады. Ас тұзы өндіру Ливияда біздің заманымызға дейін 3-4 мың жыл бұрын жүзеге асырылғандығының куәсі бар. 

Тұзы судан буландырады (әйгілі Эльтон және Баскунчак көлдері), жер қойнауынан, теңіз суынан (теңіз тұзы) өндіреді. Тұздың әлемдік геологиялық қорлары айтарлықтай бітпейді.

Испанияда, Германияда, Австриядан үлкен тұз кендері белгілі. Сол немесе басқа көлемде әлемнің әрбір елі қандай да бір тұздың өндірісін жүргізеді. Қазіргі таңда тұздың әлемдік өндірісі АҚШ Геологиялық қызметінің бағалауы бойынша шамамен жылына 193 млн.тоннаны құрайды және ауқымды көлемде 100 астам елдерде жүргізіледі.

Елдің деңгейді әлемдегі ең үлкен тұздың өндірісін АҚШ жүзеге асырады. Алайда, олар жергілікті өндіру есебінен тұзға деген өзінің қажеттіліктерін толығымен қанағаттандыра алмайды және сыртқы нарықтан хлорлы натрийді ауқымды көлемде сатып алуға мәжбүрлі.

Тұздың ең қымбат түрі жоғары сапалы вакуумдық тұз болып табылады, ол буландырған және тасты тұздан бірнеше есеге қымбат. Тұз еріткіштері – тұздың ең арзан түрі және өнеркәсіпте сондай-ақ жолдардағы мұзға қарсы қолданылатын төмен сапалы тұз ретінде қолданылады. Қазіргі таңда ас тұзының орташа құны тоннасы үшін 15 ш.б. құрайды.

Ал, кезінде тұз қымбат тауар болған. Ломоносов сол кездері Абиссинияда тұздың төрт кішкентай кесегі үшін құлды сатып алуға  болады деп жазған.

Тұзды үстелге қымбат тұз сауытында беретін, оны сақтайтын, үнемдейтін, онымен мақтанатын: үстелде тұздың болуы молшылық пен саулықтың белгісі болды.

Тұзды апат жағдайына сақтады және ақшаның орнына онымен төлеген. "Salarium" латын және "salary" ағылшын сөздері, "жалақы", "айлықты" білдіреді, - "тұз" сөзінен шыққан.

Тұздың арқасында ұлттық толқулар мен әскери соқтығыстар болған - атақты "тұз бүліктерін" және тас тұзы мен тұзды қоймалардың орналасқан жері үшін соғыстарды еске алыңыз.

Тұздың құндылығы адамның өмірінде тұздың терең мағынасын ерекшелейтін көптеген мақалдар, мәтелдер және афоризмдерді шығарды. "Алтынсыз өмір сүруге болады, ал тұзсыз мүмкін емес " мысалдың өзі қандай!